علت یکسره کار کردن پمپ آب خانگی چیست؟
راهنمای جامع علت یکسره کار کردن پمپ آب و روشهای رفع آن
در سیستمهای آبرسانی مدرن، یکسره کار کردن انواع پمپ آب خانگی یکی از آزاردهندهترین و در عین حال خطرناکترین مشکلاتی است که میتواند برای تجهیزات ساختمان رخ دهد. وقتی پمپ آب شما خاموش نمیشود، نه تنها صدای مداوم آن آرامش ساکنین را برهم میزند، بلکه مستقیماً کیف پول شما را با قبضهای سنگین برق و هزینههای گزاف تعمیرات هدف قرار میدهد.
در این مقاله تخصصی، به بررسی ریشهای این مشکل میپردازیم و به شما میگوییم که چرا پمپ آب خانگی به صورت اتومات کار نمیکند و چطور میتوانید مانند یک متخصص، این مشکل را عیبیابی کنید.
- درک مفهوم “اتومات نکردن” یا یکسره کار کردن پمپ
- دلایل فنی و مکانیکی یکسره شدن پمپ آب
- تنظیم نبودن کلید اتوماتیک (پرشر سوئیچ)
- خرابی یا جرم گرفتن ستکنترل (Digital Controller)
- نشتیهای پنهان در سیستم لولهکشی
- هوا کشیدن پمپ آب (Cavitation)
- جدول عیبیابی و راهکارهای سریع
- خطرات نادیده گرفتن یکسره کار کردن پمپ
- سه مرحله گامبهگام برای حل مشکل اتومات نکردن
- نقش مخزن تحت فشار در جلوگیری از یکسره کار کردن
درک مفهوم “اتومات نکردن” یا یکسره کار کردن پمپ
پمپهای آب برای کارکرد مداوم طراحی نشدهاند. وظیفه سیستمهای کنترلی (مانند ستکنترل یا کلید اتوماتیک مکانیکی) این است که وقتی شیری باز میشود، پمپ را روشن و وقتی فشار به حد مطلوب رسید، آن را خاموش کنند.
بکسری کار کردن زمانی رخ میدهد که این چرخه قطع و وصل شکسته شود. در این حالت، پمپ حتی زمانی که هیچ شیری در ساختمان باز نیست، به چرخش ادامه میدهد.
دلایل فنی و مکانیکی یکسره شدن پمپ آب
در اینجا 4 دلیل اصلی در یکسره کار کردن پمپ آب بیان شده که به طور مفصل به توضیح هر کدام میپردازیم. دلایل فنی و مکانیکی اصلی شامل تنظیم نبودن یا خرابی کلید اتوماتیک (پرشر سوئیچ) است که فرمان قطع را صادر نمیکند، و همچنین خرابی و رسوبگرفتن ستکنترل که باعث فریب خوردن سنسور جریان میشود. علاوه بر این، وجود نشتی در لولهکشی ساختمان یا هوا کشیدن پمپ باعث میشود سیستم نتواند به فشار نهایی مورد نظر برسد و پمپ برای جبران افت فشار، به صورت بکسری و مداوم کار کند.
تنظیم نبودن کلید اتوماتیک (پرشر سوئیچ)
پرشر سوئیچ مغز متفکر پمپهای مخزندار است. این قطعه دارای دو فنر (یکی بزرگ برای بازه فشار و یکی کوچک برای اختلاف فشار) است.
مشکل: اگر فنر بزرگ بیش از حد سفت شده باشد، پمپ سعی میکند به فشاری برسد که اصلاً در توان فنی آن نیست (مثلاً پمپ ۲ بار توان دارد اما کلید روی ۳ بار تنظیم شده).
نتیجه: پمپ مدام میچرخد تا به آن عدد خیالی برسد و چون نمیرسد، خاموش نمیشود.
خرابی یا جرم گرفتن ستکنترل (Digital Controller)
ستکنترلها دارای یک سنسور مغناطیسی یا دیافراگمی هستند.
• رسوب و جرم: آبهای دارای املاح باعث رسوبگذاری روی سوپاپ داخلی ستکنترل میشوند. این رسوب اجازه نمیدهد سوپاپ به جای خود برگردد و سنسور فکر میکند آب همچنان در حال مصرف است.
• نوسانات برقی: برد الکترونیکی ستکنترل بسیار حساس است. یک نوسان کوچک میتواند رله خروجی را در حالت “همیشه بسته” (On) قفل کند.
نشتیهای پنهان در سیستم لولهکشی
بسیاری از کاربران تصور میکنند اگر شیری را باز نگذارند، مصرفی وجود ندارد. اما:
• فلاشتانک توالت: خرابی واشر فلاشتانک میتواند جریان بسیار ظریف اما مداومی ایجاد کند که سنسور پمپ را فعال نگه دارد.
• نشتی زیرکار: ترکیدگی لولههای داخل دیوار یا کف که هنوز نم آن بیرون نزده، میتواند عامل اصلی بکسری کار کردن پمپ باشد.
هوا کشیدن پمپ آب (Cavitation)
اگر اتصالات ورودی پمپ (مکش) کاملاً آببندی نباشند، پمپ به جای آب، هوا میکشد. هوا فشرده نمیشود؛ در نتیجه پمپ نمیتواند فشار داخل مخزن یا لوله را به حد نصاب قطع برساند.
جدول عیبیابی و راهکارهای سریع
| ردیف | نشانه مشکل | علت احتمالی | راه حل اولیه |
|---|---|---|---|
| 1 | پمپ روشن است و ولومها داغ شدهاند | نبود آب در منبع (خشک کار کردن) | بررسی ورودی آب و هواگیری |
| 2 | پمپ خاموش میشود اما فشار عالی است | تنظیم نبودن کلید مکانیکی | تنظیم کردن فنر بزرگ کلید اتومات |
| 3 | پمپ با بستن شیر ورودی خاموش میشود | نشتی در لولهکشی ساختمان | چک کردن فلاشتانک و شیرآلات |
| 4 | ضربه زدن به ستکنترل باعث خاموشی میشود | گیر کردن سوپاپ داخلی | باز کردن و رسوبزدایی ستکنترل |
خطرات نادیده گرفتن یکسره کار کردن پمپ
بسیاری از افراد تصور میکنند “فعلاً که آب داریم، پس بگذار پمپ کار کند”. این یک تفکر اشتباه است:
- داغ شدن شدید (Overheating): پمپ آب با جریان آب خنک میشود. وقتی پمپ بکسری کار میکند و آبی خارج نمیشود، آب داخل کله پمپ به دمای جوش میرسد. این دما باعث دفرمه شدن پروانههای پلاستیکی (نوریل) میشود.
- از بین رفتن سیل مکانیکی: سیل مکانیکی وظیفه آببندی شفت را دارد. در اثر گرمای زیاد، این قطعه خشک شده و میشکند که منجر به نشت آب به داخل سیمپیچ موتور میشود.
- سوختن الکتروموتور: موتورهای تکفاز خانگی برای کارکرد ۲۴ ساعته ساخته نشدهاند. ادامه این روند منجر به سوختن سیمپیچ و تحمیل هزینه تعویض موتور میگردد.
- ترکیدگی لولههای آب گرم: فشار مداوم پمپ میتواند باعث پسزدن آب به داخل پکیج یا آبگرمکن شده و به دلیل تداخل فشار، باعث ترکیدگی اتصالات ضعیف شود.
سه مرحله گامبهگام برای حل مشکل اتومات نکردن
اگر پمپ شما یکسره شده، این مراحل را دنبال کنید:
گام اول: تست ایزولاسیون
شیر خروجی بعد از پمپ (که به سمت واحدها میرود) را کاملاً ببندید.
• اگر پمپ خاموش شد: پمپ و اتوماتیک سالم هستند؛ شما در ساختمان نشتی دارید.
• اگر پمپ باز هم خاموش نشد: مشکل از تنظیمات یا قطعات کنترلی خود پمپ است.
گام دوم: هواگیری
پیچ روی کله پمپ را باز کنید و اجازه دهید هوا کاملاً خارج شود تا آب به صورت یکنواخت بیرون بریزد. وجود هوا شایعترین علت بکسری کار کردن در زمان شروع فصل گرماست.
گام سوم: تنظیم کلید مکانیکی
اگر از پرشر سوئیچ استفاده میکنید، درپوش مشکی آن را باز کنید. پیچ بزرگ را نیم دور به سمت چپ (علامت منفی) بچرخانید. این کار باعث میشود پمپ در فشار کمتری فرمان قطع صادر کند.
نقش مخزن تحت فشار در جلوگیری از یکسره کار کردن
بسیاری از سیستمهای آبرسانی دارای یک مخزن دیافراگمی (منابع تحت فشار) هستند. اگر تیوب داخل این مخزن پاره شود یا باد آن خالی گردد، پمپ دچار “تیکتیک” کردن یا بکسری کار کردن میشود.
نکته حرفهای: همیشه فشار باد مخزن باید 2 تا 3 پیاسآی (PSI) کمتر از فشار استارت پمپ باشد.
نتیجهگیری و جمعبندی
یکسره کار کردن پمپ آب نه تنها یک نقص فنی، بلکه یک هشدار جدی برای جلوگیری از خسارات بزرگتر است. اصلیترین دلایل شامل تنظیم نبودن کلید اتوماتیک، رسوب گرفتن ستکنترل و نشتیهای پنهان است. با بررسی دورهای و سرویس سالانه آنی تعمیر میتوانید عمر سیستم آبرسانی خود را تا ۵ سال افزایش دهید.